Blueberry

Slika glavnog lika

Blueberry

Blueberry NA INTERNETU

• www.blueberry.fr.fm<
• Dargaud

Blueberry nije jedini junak koji u povijest stripa ulazi na mala vrata. Slično kao što se jedan pustolovni sanjar po imenu Corto Maltese pobunio protiv sudbine da ostane samo jedan od likova u priči “Balada o slanom moru” i postao glavni junak uspješne serije, tako se i poručnik Mike Steve Donovan, zvani Blueberry, kockar, zenskaroš i buntovnik, u galeriji likova prisutnih u klasičnoj western prici pod naslovom “Fort Navajo” odmah ističe kao budući protagonist jedne od najvažnijih i najinovativnijih western serija u povijesti stripa.

“Fort Navajo” izlazi 1963. godine u strip magazinu “Pilote” kao autokonkluzivna priča koja će tek kasnije postati prva epizoda sage o Poručniku Blueberryu. Tekstopisac je tada vec poznati Jean-Michel Charlier, koji iza sebe ima već niz uspjesnih serijala. Za crteže daje se prilika mladom, talentovanom šegrtu poznatog Jijéa, Jeanu Giraudu, koji će se narednih godina proslaviti i pod pseudonimom Moebius. Za fizionomiju i prvobitni karakter lika, autori nalaze inspiraciju u francuskom glumcu Jean Paul Belmondou. Serijal ubrzo stice veliku popularnost i vizibilitet, zahvaljujući prije svega nevjerovatnom stilističkom usponu Giraudovih crteža, ali i Charlierovim inteligentnim, uzbudljivim i povijesno potkovanim tekstovima. Jean Giraud će u rad na “Avanturama poručnika Blueberrya” utkati dobar dio svojih iskustava: paralelna aktivnost na podrucju fantastike i znanstvene fantastike pod pseudonimom Moebius uticat će na vizionarnost crteža, ljubav prema filmu odrazit će se na inovacije samog jezika stripa, a putovanja u Mexico dat će Blueberryevom svijetu sjajnu naturalisticku podlogu. “Njegov crtež razmišlja”, riječi su kojima Charlier definira Giraudov stil. S druge strane, Jean-Michel Charlier će vrlo brzo uvidjeti opasnost od fosiliziranja koja, prije ili kasnije, prijeti svakom junaku inspiriranom klasičnim western-stilemima. Blueberry tako izrasta u autoironičnog anti-heroja koji griješi, gubi, sumnja, buni se. Na ovim aspektima njegove ličnosti će jos više insistirati Jean Giraud u posljednjim epizodama serije koje, nakon smrti Charliera, sam piše.

Odmicanje Giraudovog crteža od Jijéove lekcije i Charlieovo napuštanje klasicnih modela, u ranoj fazi serijala, kulminirat će u desetoj epizodi, “General Žuta Glava” (kod nas prevedena kao “Suludi general”). Poručnik Mike Blueberry se ovdje po prvi put otvoreno suprotstavlja nepravednim naredjenjima i ulazi u sukob sa nadredjenima, u pokušaju da spriječi pokolj nad indijancima. Dolazi do izražaja njegova netrpeljivost ka nametnutim mišljenjima i status “outsidera” u krutom vojnickom režimu. Crtež se obogaćuje, masovne scene su gotovo filmski izrežirane a snijegom prekriveni pejzaž ukazuje na Giraudovo već tada zavidno majstorstvo. Od ovog momenta, svaka sljedeća epizoda donosi bitne novosti. “Njemčev rudnik” i “Fantom sa zlatnim metcima” (kod nas “Zlatna planina” i “Planina duhova”) su klaustofobične, napete priče pomalo horror atmosfere. Table se pune gusto išrafiranim, intenzivnim krupnim planovima, izrazi lica, ogoljeni ambijenti i mračne scene su nevjerovatno efikasno prikazani. Sljedeča epizoda, “Chihuahua Pearl”, označava početak duge, kontinuirane sage koja će potvrditi Charlierovo umijeće u organiziranju vrlo kompleksne priče, pune intriga, spletki i dobro okarakterisanih likova, medju kojima se nalaze i neke stvarne ličnosti. “Chihuahua Pearl”, kao i sljedeće “Covjek vrijedan 500.000 dolara”, “Balada o kovčegu”, “Odmetnik”, “Andjeosko lice”, “Slomljeni nos” (kod nas “Povratak Blueberrya”), “Dugo putovanje”, “Fantomsko pleme”, “Posljednja karta”, “Kraj puta” i “Arizona love” su povezane pričom o zavjeri protiv predsjednika Granta, u koju Blueberry, sticajem okolnosti, biva upetljan. U ovim epizodama, Mike Blueberry definitivno izrasta u zaokruženog junaka. Njegove reakcije na zbivanja koja riskiraju da ga pregaze su vrlo ljudske, u nekim momentima dirljive. Uprkos gotovo beznadežnim situacijama u koje upada, ne klone duhom, ali isto tako ne istjeruje nikakvu opću pravdu, nego u prvom redu pokusava jednostavno dokazati svoju nevinost. Razradjuje se i njegov odnos sa Mac Clureom i Red Neckom, ko-protagonistima efektno okarakterisanim kroz sitne slabosti ali koje veže veliko prijateljstvo sa Blueberryem.

Treba reći, ipak, da su i razrada likova i historijska pozadina u prvom redu funkcionalni samom zapletu. Charliera, kao eksponenta “starije” škole scenarista, zanima prije svega priča, stoga njegova prva preokupacija ostaje održavanje interesa i napetosti kod čitatelja. U tome je, na nivou tekstova, i najveca razlika izmedju Blueberrya i druga dva velika evropska western stripa, Tex Willera i Ken Parkera. Tex Willer se, nakon desetina hiljada tabli, održava na “standardnim” situacijama i ostaje interesantan publici baš zbog gotovo “muzičkih” ponavljanja (prepiranje Texa i Kita, život u Navajo logoru, rečenice tipa “odrezak debeo dva prsta i brdo krumpirića”) koje čitatelj voli i očekuje u svakoj epizodi i zbog kojih doživljava junaka kao neku vrstu starog prijatelja. (Slično se desava i sa mnogim drugim junacima masovne kulture. Jedan od primjera je poručnik Colombo, koji neprestano spominje svoju ženu, nikad nema pri ruci olovku i na kraju svake epizode obraća se krivcu recenicom “Ah, da, jos nešto”.) Autori Ken Parkera, sa druge strane, koriste western žanr tek kao povod za razradu liričnih priča, istraživanje odnosa izmedju izvanredno dobro okarakterisanih likova i metanarativna razmisljanja. Charlierov pristup zavisi u mnogome i od izdavačke prakse u Francuskoj, gdje čitatelj čeka i po godinu dana na novu epizodu serijala i stoga se mora “držati na iglama”, ali ostaje specifičan slucaj i medju svojim zemljacima, posebno onim iz mladje generacije.

Saga o zavjeri protiv Granta, sa grafičke strane, potvrdjuje da je Giraud po mnogo čemu umjetnik bez premca. On se ovdje nameće ne samo kao model western crtačima, nego i kao jedan od naj imitiranijih crtaca francusko-belgijske scene, rame uz rame sa Hergéom i Franquinom. Stilističke vrhunce dostiže, po mom mišljenju, u epizodama “Slomljeni nos” i “Fantomsko pleme”. “Slomljeni nos” izlazi nakon pauze od pet godina, koju Giraud uzima da bi se posvetio radu na filmu i albumima koji izlaze pod pseudonimom Moebius. Uticaj tih radova se odrazava na nevjerovatnoj vizionarskoj snazi crteža u ovoj epizodi i pročišćenoj, elegantoj i sigurnoj liniji. U “Fantomskom plemenu” Giraud dokazuje nedostizno umijeće u prikazivanju atmosferskih prilika i pejzaža. Vjetar i magla se oslobadjaju do tad tipične stripovske stilizacije, a kadrovi u kojima je prikazan pejzaž dobivaju neviđenu dubinu. Sljedeću sagu pise sam Giraud, bazirajući se na zabilješkama koje Charlier, nakon smrti, ostavlja iza sebe. U epizodama “Mister Blueberry”, “Sjenke nad Tombstoneom”, “Geronimo Apache” i još neobjavljenom albumu “Obračun kod OK Korala” (koji bi trebao izaci u septembru ove godine i biti zavrsna epizoda serije) nalazimo novog Blueberrya, novu ideju priče, nove likove i novu atmosferu. Radnja se odvija na dva vremenska nivoa: s jedne strane, legendarni gradić Tombstone služi kao okvir u kojem se susreću stvarni likovi Wyatt Earp, Doc Hollyday i Geronimo, dok s druge strane Blueberry, teško ranjen, u postelji pripovjeda svoje doživljaje iz građanskog rata i svoj prvi susret s Geronimom novinaru koji zeli napisati članak o njemu. Po misljenju mnogih, u ovoj sagi Giraud pokazuje da po pitanju tekstova nije na nivou Charliera, a i crtački ne dostize nivo koji je pokazao u prethodnim epizodama. Ipak, publika ostaje privržena liku i komercijalni uspjeh je zavidan. Blueberry je protagonist i dviju paralelnih serija “Blueberry u gradjanskom ratu” i “Marshall Blueberry” na kojima, osim Charliera i Girauda, rade i drugi poznati autori western stripa kao što Corteggiani, Wilson, Roume i Blanc-Dumont. Ovi serijali su interesantni jer pokazuju i drugačije poglede na lika, ali po mišljenju “ortodoksnih Charlier-Giraudovaca” kao što je potpisnik ovih redova, ne idu dalje od pukih komercijalnih pretenzija i dobre zabave (iako mladi Rouge dokazuje da je asimilirao Giraudovu lekciju o ritmu).

Za kraj, jedna dobra vijest iz svijeta sedme umjetnosti. Film o Blueberryu je vec u poodmakloj fazi produkcije, za protagonistu je izabran Vincent Cassel, a strip-epizoda koja je poslužila kao predložak je, po svoj prilici, “Fantom sa zlatnim metcima”. Nadajmo se najboljem!