Krazy Kat

Slika glavnog lika

Krazy Kat

Pretvarajući u crteže ove svoje fantazije, Herimen do krajnosti naglašava pikturalna svojstva svojih poteza: prema svom stripu, pri tom, odnosi se kao slikar prema svom platnu. Povremeno, čak, sasvim zanemaruje uobičajene okvire izmedju sličica, s tim što, dabome, u tim praznim prostorima nastavlja da razvija priču... Promene, čak i u vremenu, do kojih dolazi u razvoju priče neočekivane su i ekstremne: na jednoj je tako dan, na narednoj noć, a na onoj koja sledi opet dan- i sve to bez ikakvog vidljivog razloga, osim ukoliko ne želi poput slikara, da na svom platnu naizmenično redja svetlije i tamnije provršine. U pravoj slikarskoj tradiciji, on svoj strip oblikuje ne samo u sekvencijalnoj pikturalnoj formi, već kao jedinstvenu vizuelnu celinu... ...Herimenov osećaj za boje još većma je isticao celovitost pripovesti uobličene na jednoj jedinoj stranici. Figure likova su mu malene i svoje uobičajene ludorije izvode u veoma maštovitom, često nadrealnom miljeu okruga Kokonino, u kojem inače žive, i čiju nepreglednu prazninu, kako neba tako i tla, povremeno narušavaju fantastičma zdanja što se javljaju na obzorju; i sve to menja se od jedne sličice do druge! I, kao i sama ta pozadina, i boje se menjaju od sličice do sličice, stvarajući pored kompozicionih, i kolorističke kontrapunktove. Moguće je, tako, tokom jedne jedine sekvence, da nebo menja boju preobražujući se iz narandžastog u zeleno, pa u žuto, i, najzad, u crveno; istovremeno, dok se to zbiva u pozadini, u prednjem planu boje se takodje menjaju, od plave, preko zelene, do crvene. Često, na primer, boju neba na jednoj sličici poprima boja tla u narednoj, ili obrnuto.Očigledno, kako se može videti, korišćenje boja je kod Herimena čisto estetičke naravi; boje, s jedne strane, odredjuju svaku pojedinačnu sličicu,dok, istovremeno, s druge strane, objedinjuju sve sličice u jedinstvenu celinu... (Ž.Bogdanović, Umetnost i jezik stripa, Beograd, 1994.)

Krazy Kat NA INTERNETU

• http://www.krazy.com/
• http://www.iath.virginia.edu/crocker/

Istorija stripa, jedva da je nesto duza od jednog veka, ipak vec je medju pionirima bilo velikana. Tek sto je strip počeo da biva prihvaćen kao medijska. tačnije novinska forma, pojavila se nekolicina autora, koji su utrli put dolazećim generacijama, koje će strip uzdići na nivo umetnosti. Te generacije crtača koje su usledile, zapravo su se samo izborile za status stripa. Strip je bio umetnost od svog početka. Taj početak, rodjenje nove izražajne forme, big bang jednog novog svemira, dao je autore koji su gradili temelje, stvarili pravila, ali ih i sami rušili. Najveći medju njima su svakako Winsor McCay sa svojim kultnim stripom Little Nemo, George McManus sa ne manje značajnim Bringing Up Father (kod nas Porodica Tarana), i sudeći po uticaju na buduće autore primus inter pares, George Herriman.

George Joseph Herriman, rodjen je 1880. godine u New Oleansu, Louisiana. Deset godina kasnije sa porodicom se seli u Los Angeles. Naime, bili su kreolskog porekla i Georgeov otac, krojač po zanimanju, želeo je da tom selidbom izbegne eventualne komplikacije, nakon vrlo nepovoljnih zakona o rasnoj segregaciji iz 1890. godine. Taj podatak da je Herriman kreolskog porekla nije najpouzdaniji. On je sam često pričao različite priče, a neki prijatelji su ga čak zvali i Grk! George je kao mladić radio svakakve poslove. Bio je moler, berber, pekar, trgovac... Sve su to za njegovog oca bila časna zanimanja, ali biti umetnik, to nikako. Ipak svega nekoliko godina nakon pojave prvih stripova Herriman je počeo da objavljuje povremeno svoje radove u Heraldu, sa svega sedamnaest godina. Prvih godina dvadesetog veka, crtao je političke i sportske ilustracije za razne novine (Judge, Life, New York News...). Godine 1902. dobio je posao u New York Worldu, za koji je počeo da crta prve autorske stripove ( Musical Moose, Professor Otto and his Auto, Acrobatic Archie, Two Jolly Jackies, Lariat Pete, He got His Man...). Od 1905. je objavljivao nedeljne table (tzv. Sunday comics: Bud Smith, Major Ozones, Bruno and Pietro, Grandma's Girl, Handy Andy, Rosy-Posy Mama's girl, Alexander the Cat i Butch Smith, the Boy who does Stunts).Za New York Jurnal je 1907. radio stripove Baron Mooch, Mary's Home From College i Gosseberry Sprinh. Juna 1910, George Herriman je započeo jedan od svojih najpoznatijih stripova, The Dingbat Family ( kasnije nazvan The Family Upstairs). Kako se serijal razvijao, tako je Herriman poceo, najpre u pozadinu radnje, a potom u odvojenom kaišu u dnu table da uvodi kratak geg sa mačkom i mišem. To je zapravo bila neka vrsta predstavljanja Herrimanovog narednog stripa, onog po kom će biti pamćen. Zbog ovakvog pojavljivanja, tesko je utvrditi tačan trenutak radjanja novog stripa, jer te mačke i miševi su tek vremenom dobijali konture obličja Herrimanovih najpoznatijih mačke i miša. Ipak, ono što je sigurno, strip pod naslovom Krazy Kat, prvi put je objavljen 1916. godine.

Bazu stripa Krazy Kat čini zapravo trougao izmedju glavnih junaka. Krazy Kat je maca, neizlečivo zaljubljena u miša po imenu Ignatz. Ignatz joj medjutim ne uzvraća ljubav i koristi svaku priliku da je gadja ciglom u glavu. Herrimanova 'mitska cigla ljubavi', kod Krazy samo izaziva još više emocija, što zatvara čarobni krug. U ceo zaplet, umešan je još i pas, Offisa Pup, koji pokušava da zaštiti Krazy. Ignatz tako redovno završava u zatvoru, iako se Krazy protivi tome, smatrajući da su njegovi pogodci ciglama, samo način izražavanja ljubavi. Ovaj zaplet je kroz godine objavljivanja stripa doživeo beskonačni niz varijacija, obogaćen povremenim pojavljivanjem sporednih likova, kao što su Don Kiyoti, Sancho Pansy, Kolin Kelly, Joe Stork, Gooseberry Sprige...

Priča u strripu Krazy Kat, smeštena je u nesvakidašnje okruženje pustinje, u Monument Valley, u Coconino County, Arizona. Herriman je bio toliki zaljubljenik u to okruženje, da kada ga je jednom otkrio, posećivao ga je skoro redovno jednom godišnje, sve do smrti. Celo to podrucje sa neverovatnim kamenim figurama, koje je priroda isklesala, a kojima se Herriman poigrava od table do table, daju posebnu atmosferu stripu. Ipak atmosferi u stripu verovatno najviše doprinosi specifičan jezik koji autor koristi. To je u stvari nekakav njegov izmišljeni konglomerat dijalekata severno-američkih indijanaca, Afro-amerikanaca, Jidiša, španskog, šekspirovskog engleskog, latinskog i New Yorskog slenga! Ova neverovatna kombinacija možda ponekad unosi pometnju, ali svakako izaziva poseban efekat, kada junaci često na takvom jeziku izgovaraju u monolozima i dijalozima citate iz dela klasične književnosti, ili filozofije. Ovo sve iziskuje verovatno previše intelektualnog napora od prosečnog čitaoca, te verovatno u tome leži razlog zbog kog ovo remek-delo nikada nije steklo veću slavu, niti zapaženiji komercijalni uspeh. Ipak, na sreću ljubitelja ovog stripa, William Randolph Hearst, čovek koji je tada upravljao King Features Syndicate-om, toliko ga je voleo, da ga je uprkos niskim zaradama, pa čak i gubicima, nastavio izdavati sve do autorove smrti. Kod nas je strip Krazy Kat izlazio povremeno, pod naslovom Maca Šiza. Novosadski Marketprint najavljuje izdavanje kompletnog stripa u nekoliko tomova. Prevod je sigurno najškakljivija tačka ovakvog izdavačkog projekta. Kao i komercijalna isplativost. Nadajmo se najboljem...

Tridesete godine veka za nama nanele su teške udarce Herrimanu. Najpre mu je 1934. u saobracajnoj nesreći poginula supruga, da bi mu nakon pet godina umrla i jedna od dve ćerke. Herriman je spas potražio u radu. Retko je izlazio iz svoje kuće u Los Angelesu, u kojoj je živeo sa desetak mačaka i pet pasa! Herrimanovi biografi beleže da se i u stvarnom životu poigravao sa jezikom. Radije bi rekao gordon umesto garden, hornes umesto harness, cigors umesto cigars. Čak je i sebe predstavljao kao Garge Herrimana, te su ga prijatelji tako i zvali! Bio je blagog temperamenta i uvek se šalio.

No matter what hapens Garge is always the same. You can steal his pens, but he only smiles. You can knock California, but he merely smiles. You can cut up rubber in his tobacco pouch and he'll smoke it just to let you laugh... ...if you asked Garge what the brick that hits Krazy Kat was made of he'd said velvet. Then he'd add, 'You don't think I'd want to poor lil' cat be hurt, do you?'

Garge je bio veliki ljubitelj filma i književnosti. Umeo bi satima da razgovara o svojim omiljenim autorima 'Chorlesu' Dickensu i 'Chorlesu' Chaplinu. Uvek je crtao i bio je srećan što na taj način donosi radost ljudima. Ostali njegovi poznati stripovi su Baron Bean (1916.), Now Listen Mabel (1919.), Stumble Inn (1922.), Us Husbands (1926.), Mistakes Will Hapen (1926.). Takodje je objavio i seriju ilustracija Embarrassing moments ( kasnije nazvanu Bernie Burns). Kao asistent je pomagao Budu Fisheru na stripu Mutt and Jeff. Rad na Krazy Kat nastavio je do smrti. Umro je 25.04.1944. U snu. Prema poslednjoj želji, pepeo mu je rasut po pustinji. U Monument Valley, Coconino County, Arizona. Po pesku kojim se već decenijama kroz maštu malobrojnih, ali vernih fanova, vijaju Krazy i Ignatz.