Tim i Dasti

Tim i Dasti

Informacije o autorima

Tvorac lika

Sergio Bonelli

Grafički tvorac lika

Franco Bignotti

Premijera

1958.

STRIP

ŽANR western

MJESTO RADNJE Divlji zapad

VRIJEME RADNJE sredina 19. stoljeća

LIK

VJERNI PRATITELJ Dusty

NAJVEĆI NEPRIJATELJ N/A

OMILJENO ORUŽJE revolver

TIPIČNA UZREČICA N/A

Slika glavnog lika

Tim i Dasti

Malo je onih koji se neće složiti da su 80-te godine prošlog veka bile zlatke godine stripa u bivšoj Jugoslaviji. Novosadska i zagrebačka škola stripa bile su među najboljima u Evropi, a kiosci su bili preplavljeni raznoraznim strip izdanjima. Gotovo da niste mogli da poznajete neku mladu osobu koja nije čitala stripove. Barem povremeno. Šta je doprinelo takvoj popularnosti ove umetnosti? Nažalost, verovatno ne kvalitetna izdanja vrhunskih evropskih i svetskih dostignuća, već jedan poduhvat koji je tada trajao više od deset godina – edicije Lunov Magnus Strip i Zlatna Serija novosadskog izdavača Dnevnik.

Još od 1968. kada je Mitar Milošević, alias Frederik Ešton, pokrenuo ove edicije, mladima širom bivše države deo svakodnevice postali su junaci kreirani prvenstveno u izdavačkoj kući Sergio Bonelli editore. A nekako baš tih osamdesetih godina u Lunovom Magnus Stripu i Zlatnoj Seriji objavljene su, po mnogima, i najpopularnije epizode Bonellijevih junaka, a izdanja su dostizala neverovatne tiraže, koji su se merili sa više desetina, pa i stotina hiljada primeraka. Možda nećemo pogrešiti ako kažemo da je i većina onih koji su i danas ljubitelji stripa, a žive ili su poreklom sa područja bivše Jugoslavije, su upravo oni koji su u to vreme bili omađijani čarima Bonellijevih stripova u izdanju Dnevnika.

Tih osamdesetih godina u pomenute dve edicije izlazila je zlatna osmorka – u Lunovom Magnus Stripu Mali Rendžer, Veliki Blek, a odskora i Ken Parker i Mister No; u Zlatnoj Seriji izlazili su već deceniju uhodani Zagor, Tex i Komandant Mark, kojima se krajem 70-ih pridružio i Kapetan Miki. I upravo je to osam junaka po kojima su Dnevnikove edicije postale prepoznatljive. Sa izuzetkom Malog Rendžera, svi ostali su uspeli da prežive brodolom strip scene početkom 90-ih i da kroz razna izdanja i razne edicije nekako dožive i današnje dane. Možda upravo ta popularnost koju su doživeli tokom pretposlednje decenije prošlog veka, sveopšta prepoznatljivost među brojnim generacijama koji se sa nostalgijom sećaju tih vremena, omogućila im je da prežive. Nažalost, brojni drugi junaci, koji su izlazili u Dnevnikovim izdanjima, nisu bili te sreće.

Među njima, treba pomenuti i «zlatnu devetku» - sjajan i potpuno originalan serijal Priče sa Divljeg Zapada, za čiji izostanak popularnosti moramo okriviti prvenstveno nedostatak kontinuiteta izlaženja. Iako je to jedan od prvih stripova koji se pojavio u LMS i ZS, epizode su prvo objavljivane bez nekog naročitog reda u obe serije, često sa pauzama od više meseci, da bi se potom serijal preselio u specijalnu ediciju Marti Misterija, gde je izlazio kao dodatak, a tek pred izdisaj Lunovog Magnus Stripa vratio se u ovu ediciju. Ipak, početkom novog milenijuma ovaj serijal doživljava preporod pojavljujući se u novom izdanju, sa kontinuiranim rasporedom objavljivanja epizoda i relativno urednim ritmom izlaženja, što je ovaj strip vratilo iz zaborava.

Za ostale Dnevnikove junake gotovo da više nema pomoći. Neki su zaboravljeni s pravom, jer svojim kvalitetom i nisu više zaslužili, neki su izlazili toliko davno i u svega nekoliko epizoda, da ih se više ni Mitar Milošević (da je kojom srećom živ) ne bi setio; spomenimo ih barem mi – Karabina Slim, Džudas, Met Meriot, Braća Bil, Juma Kid, Red Bak, Zoro, Narednik Jork, Bufalo Bil, Kočiz, Teks Ton, Žan Kanada, Lobo Kid, Dejvi Kroket, Gan Flint… Ipak, za jedan od tih zaboravljenih stripova moglo bi se reći da jednostavno nije imao sreće da bude objavljivan tokom zlatnih osamdesetih i da sa svojim nesumnjivim kvalitetom upozna i mlađe čitaoce. Radi se o stripu koji je objavljivan i LMS i ZS još od nastanka ovih edicija, a poslednja epizoda je objavljena ne prelazu osme u devetu deceniju, dakle pred sam početak «strip groznice». Reč je o stripu Mladić sa Divljeg Zapada (Un ragazzo nel Far West), kod nas poznatijeg pod imenom Tim i Dasti.

U Italiji se ovaj strip pojavio daleke 1958. godine, da bi decenijama potom bio objavljivan i reprintovan u raznim edicijama, od kojih posebno treba spomenuti Collana Frontiera, Zenith i Collana Rodeo. U istoriji italijanskog stripa Mladić sa divljeg zapada ostaće zabeležen kao prvi strip koji je kreirao Sergio Bonelli. Nakon što je nekoliko prethodnih godina radio na sada već zaboravljenim stripovima koje su kreirali drugi autori, Sergio je stvorio junaka, koji će u mnogome predstavljati prototip za mnoge druge Bonellijeve kreacije. Tim Carter je mladić sa tipičnom pričom za tadašnji Divlji Zapad. Nakon što je ostao bez roditelja, staranje nad dečakom preuzima njegov stric Slim Carter, rendžer, koji odlučuje da napusti službu kako bi mogao da se stara o Timu. Odlaze u Clayton, gradić u Koloradu, gde Slim kupuje ranč i počinje da živi mirnim životom. Sa njima je i Slimov verni prijatelj Kopa, indijanac čiji će uticaj na dečaka biti presudan. On uči Tima indijanskim dijalektima, tumačenju tragova i dimnih signala i, uprkos Slimovom protivljenju, i rukovanju vatrenim oružjem. Timova detinjstvo naizgled prelazi u idilu, ali nažalost to ne traje dugo. U njihovim životima pojavljuje se Lucky Bear, kriminalac koga je Timov stric svojevremeno smestio u zatvor, željan osvete. Nakon što je okupio svoju bandu, Lucky napada ranč Carterovih. Zahvaljujući stričevoj požrtvovanosti, samo Tim preživljava ovaj napad.

Jedino što Tim tada želi je osveta. Jedino što može da učini je da se priključi američkoj vojsci. Ipak, vođen željom za samostalnošću i zahvaljujući poznavanju brojnih indijanskih dijalekata, on postaje vojni tumač, a ne regularni pripadnik vojnih formacija. Već u prvim epizodama Tim se potvrđuje kao veoma inteligentan mladić, što ne prolazi nezapaženo od strane njegovih pretpostavljenih, tako da ubrzo postaje vojni izviđač, a zatim i pripadnik specijalne vojne službe, danas bismo rekli vojne obaveštajne ili tajne službe. Za razliku od sličnih strip junaka – Malog Rendžera i Kapetana Mikija, Tim Carter nikad nije vezan za neko posebno utvrđenje, niti teritoriju (mada Fort Larami figurira kao neka bazična Timova jedinica), tako da u narednim epizodama Tima viđamo na tajnim zadacima koji se odigravaju gotovo u svim saveznim državama od Misurija do Kalifornije, pa čak i na Floridi i u Kanadi. U kasnijim epizodama, Tim je najviše prisutan duž obe strane meksičke granice.

Ono što karakteriše brojne Bonellijeve stripove to je široka paleta epizodnih likova – kako kod Zagora (gde su ovi epizodisti nekad toliko jaki, da čak i nose pojedine epizode), tako i kod Texa, gde su svedeni na njegove stalne i neraskidive pratioce, a kod Malog Rendžera ih je toliko, da to već malo ko može i da nabroji. Osim epizodista koji su na strani junaka, Bonelli često kreira i veoma upečatljive negativce, koji se pojavljuju u brojnim epizodama, često se ponovo vraćajući u živote glavnih junaka. Za razliku od većine Bonellijevih stripova, u Mladiću sa Divljeg Zapada u toku čitavog serijala imamo samo jednu jedinu ličnost koja se pojavljuje u više od jedne priče – radi se o Timovom nerazdvojnom pratiocu po imenu Dusty Ryan. I upravo je Dusty nešto što čitavom serijalu daje posebnu notu – nije to ni Čiko, koji uprkos svojoj nespretnosti često spasava Zagora, nije to ni Frenki, koji je nekako očinski postavljen prema Kitu, nije to ni Karson – verni i veoma sposobni Texov prijatelj. Dusty je nešto što bo se teško moglo imenovati. Iako uvek uz Tima, od njega Tim gotovo da nikad nije imao koristi, naprotiv, većina problema koju je Tim imao prilikom akcija izazvana je od strane njegovog kompanjona. Čini se da se i najjednostavnija akcija zakomplikuje zahvaljujući ovom vojniku, koji je pre nego što je upoznao Tima, polovinu svog vremena u vojsci provodio guleći krompir, a drugu polovinu u zatvoru. Dusty je alkoholičar, ali verovatno najpatološkiji alkoholičar viđen u svetu stripa. Dok oko njega sviraju meci, olovo pada na sve strane, Dusty samo gleda kako će se domoći viskija. I ne samo to – čak i kad zna da Timov život zavisi od njega, Dusty se radije opredeljuje za dobru kapljicu i potpuno zaboravlja na svog druga. Ta Dustyjeva bezočnost, nekada potpomognuta i ultraordinarnom glupošću (kao kad u salunu banditima odaje sve činjenice o tajnoj akciji i time direktno ugrožava Timov život, a sve za čašicu viskija) deluju da ga čak i povremeno mrzimo, da smo besni na njega i pitamo se da li će Tim preživeti ovu njegovu glupost. A i Tim oseća isto – njegov odnos sa Dustyjem je sve samo ne prijateljski – prepun grubosti, omalovažavanja, vređanja i teških reči. Ipak, kada se akcija završi i mi, kao uostalom i Tim, spremni smo da mu sve oprostimo.

Timovih prijatelja gotovo da i nema – on je usamljenik, nešto poput Zagora, možda baš i zato spreman da podnese sve Dustyjeve gluposti, da i ta usamljenost i nepoverljivost prema ljudima ne preraste u patologiju. Sa druge strane, njegovi prijatelji su svi oni obespravljeni, ugroženi, pravdoljubivi. Ima među njegovim prijateljima i onih sa druge strane zakona, odmetnika, pobunjenika. Za razliku od sličnih strip junaka, Tim nije nimalo osetljiv na zakone – spreman je da muči svoje protivnike, ne bi li saznao ono što ga zanima, ali isto tako ih i pušta na slobodu nakon toga. Ne samo da ga srećemo kako se bori na strani Zapate i drugih meksičkih pobunjenika, nego čak i kako pljačka banke i pali imanja moćnih veleposednika. Ono u što je siguran, to je da je pravda za mnoge nedostižna, te stoga često on uzima pravdu u svoje ruke. Indijanci u Mladiću sa divljeg Zapada nisu nesrećnici plemenitog srca, koje bledoliki besomučno uništavaju – iako ima prijatelja među njima, kao što je crveni Soko, čiji medaljon Tim nosi oko vrata. Tim je svestan da je indijancima mesto u rezervatima i da samo poštujući zakone Velikog Belog Oca mogu da opstanu.

Tok priča čiji su akteri Tim i Dusty su u skadu sa žanrom – neprekidna akcija, bez kratkih međuepizoda (osim samo u pojedinim pričama), uvod je tek onoliki da bismo saznali osnovne informacije, a onda se smenjuju scene jurnjave kroz preriju, besomučnih obračuna sa najrazličitijim banditima ili indijanskim ratnicima. Protagonisti koje usput upoznajemo samo su stereotipi tragača za zlatom, rančera, indijanskih poglavica željnih da časno i brzo poginu, beskrupuloznih poverenika za indijanska pitanja, veleposednika koji su u sprezi sa političarima i oficirima… Ženskih aktera gotovo da i nema – ni nalik nekoj romansi, nikoga kao Klareta, Suzy, Batty…čak ni kao Adah. A ako ih i ima, viđamo ih tek u par kadrova, to su žene rančera, kćerke naučnika…

Ipak, postoji nešto što može da se pročita između redova. Kada priča o Timu Carteru počinje – 1884. godine, Tim je još samo dečačić. Kada se završava – a to je definitivno pre 1890. godine – Tim ne može imati više od dvadesetak godina. Uprkos tome, svi lični gubici koje je doživeo – gubitak porodice, strica Slima i učitelja Kope, kao i sve nepravde kojima je u svega nekoliko godina boravka u vojsci svedočio, trajno su ga oslobodili ideala koji se zove američki san i naučili su ga da je pravda često tamo gde je najmanje očekujemo, a da su njeni nosioci najređe oni kojima je to i zvanična dužnost. Upravo ova socijalna crta serijala Mladić sa Divljeg Zapada čini ovaj strip drugačijim, originalnim, nosi u sebi ono čemu ćemo posle iscrpno i otvoreno svedočiti u Kenu Parkeru – otuđenost države od pojedinca, dehumanizoanost pohoda na Divlji Zapad, koji je bio isto toliko bolan i nepravedan prema belim potomcima Evropljana, kao i prema starosedeocima, i koji je doneo dobrobit samo pojedincima, koji su iskoristili sukobe za lično bogaćenje.

Serijal o Mladiću sa Divljeg Zapada upravo tako i završava – razočaranošću, gorkim ukusom zbog nepotrebnih sukoba, kao i svešću da se sve to ni na koji način ne može izmeniti i da su sve žrtve uzaludne, jer ne mogu stati na put ogromnoj mašineriji koja je predviđena samo za stvaranje novca. Tim se tako u poslednjoj epizodi pridružuje Dustyju, koji je u nasledstvo dobio ranč i, slično kao i Kit Teller, ali sa potpuno drugačijim motivima, postaje uzgajivač goveda.

Nakon što je napisao scenario za nekoliko uvodnih epizoda, Sergio Bonelli prepušta posao svom ocu Giovanniju Luigiju, da bi se posle opet često vraćao ovom svom prvom junaku i pisao briljantne epizode. Od samog starta pa do kraja kao crtač učestvuje Franco Bignotti, koji je i prvi autor s kojim je Sergio Bonelli sarađivao. Njemu je u radu pomagao Giovanni Ticci, da bi se na samom kraju, u poslednje 2 epizode uključio i Biralgo Balzano. Sve originalne naslovnice naslikao je Bignotti.

Prva epizoda serijala Mladić sa Divljeg Zapada kod nas pod nazivom «Pirati Misurija» pojavila se u Zlatnoj Seriji 23.09.1968. (mada se ne radi o originalnoj prvoj epizodi Un ragazzo nel Far West, koja je objavljena kao dodatak u ZS 96), a poslednja, «Alvaradovo zlato» 16. 02. 1980. godine. Ukupno je objavljeno 45 epizoda, od čega 16 u Lunovom Magnus Stripu i 29 u Zlatnoj Seriji Među epizodama objavljenih u LMS je i 5 i po reprinta, a jedna epizoda je izasla kao dodatak stripu o Malom Rendzeru, dok je među onima objavljenim u Zlatnoj Seriji 5 epizoda izašlo u formi dodatka stripu o Komandantu Marku. U Italiji je, pak objavljeno 29 epizoda u Zenitju i 39 epizoda u Collana Rodeo.

Jedanaest godina nakon što je objavljena poslednja epizoda kod nas, tačnije 1991. godine, u Almanahu (specijalno izdanje Dnevnikovog Strip zabavnika) objavljena je epizoda Pogrešan rat. Radi se o poslednjoj epizodi iz serijala, koja ranije nije kod objavljivana u Dnevnikovim edicijama. Ova epizoda je izašla bez nekog posebnog razloga i bez najave, a svojim nazivom i sadržajem nekako je nagoveštavala sve ono što je sledilo na području bivše Jugoslavije.

Šta još reći sem da su Tim i Dasti junaci na koje smo neopravdano zaboravili, a koji su otvorili put stvaralaštvu Sergia Bonellija i svim njegovim potonjim junacima. Nadajmo se da priča o Mladiću sa Divljeg Zapada nije ovde završena i da će i neke buduće generacije imati prilike da se upoznaju sa ovim izvanrednim ostvarenjem.

Anketa

Što vam je najinteresantnije na stripovi.com?

Rezultati

Arhiva

Najnovije

Vijesti

Magazin

Recenzije

  • Mračna polovica
    Kod: DD SD 35
    Ocjena: 76%
    Vrijeme: 20.11.2017. 22:07:00
    Autor: Jocko
    Broj komentara: 2
    Broj pogleda: 377
  • Predodređene žrtve
    Kod: DD VEC 27
    Ocjena: 84%
    Vrijeme: 19.11.2017. 0:40:00
    Autor: Sarghan
    Broj komentara: 2
    Broj pogleda: 490
  • San tigrice
    Kod: DD LEX 37
    Ocjena: 76%
    Vrijeme: 15.11.2017. 22:29:00
    Autor: Jocko
    Broj komentara: 7
    Broj pogleda: 624
  • A.I. Love you
    Kod: AILY KOD1/2
    Ocjena: 64%
    Vrijeme: 13.11.2017. 0:52:00
    Autor: doom
    Broj komentara: 0
    Broj pogleda: 321
  • Starac koji čita
    Kod: DD LUGG 15a
    Ocjena: 70%
    Vrijeme: 6.11.2017. 0:50:00
    Autor: Sarghan
    Broj komentara: 3
    Broj pogleda: 556

Aukcije

Forum

Najčitanije

Vijesti

Magazin

Recenzije

  • Zenit 666
    Kod: ZG LUSP 36
    Ocjena: 75%
    Vrijeme: 20.9.2017. 23:55:00
    Autor: igor 12
    Broj komentara: 33
    Broj pogleda: 2344
  • Sertao
    Kod: ZG LU 254-255
    Ocjena: 72%
    Vrijeme: 28.9.2017. 1:15:00
    Autor: Elderane84
    Broj komentara: 14
    Broj pogleda: 1444
  • Munch
    Kod: UN AL 1
    Ocjena: 87%
    Vrijeme: 13.9.2017. 0:33:00
    Autor: bonjovi4ever
    Broj komentara: 1
    Broj pogleda: 1342
  • Magloviti vrh
    Kod: MN LIB 55
    Ocjena: 92%
    Vrijeme: 4.9.2017. 4:13:00
    Autor: igor 12
    Broj komentara: 11
    Broj pogleda: 1327
  • Labirint
    Kod: NN MX1c
    Ocjena: 53%
    Vrijeme: 25.9.2017. 0:03:00
    Autor: Jerry Krause
    Broj komentara: 1
    Broj pogleda: 1312

Aukcije

Forum