Princ Valijant – osamdeset godina sage čiji sjaj ne bledi

Princ Valiant

“Princ Valijant“, jedan od najdugovečnijih stripova u istoriji, danas proslavlja osamdeseti rođendan!

Piše: Brajan M. Kejn Preveo: Andrija Mihajlović

U eri pre televizije, dok su filmovi još uvek snimani u crno-beloj tehnici, nedeljne strip-table predstavljale su svojevrsno izvorište boja u opštem sivilu Velike depresije. Izuzetna popularnost stripova je povećavala prodaju novina početkom dvadesetog veka, pa nimalo ne čudi što su njihovi autori bili veoma cenjeni. “Princ Valijant u doba kralja Artura” Harolda Rudolfa “Hala” Fostera je svoju premijeru, na nedeljnim novinskim stranama u boji, doživeo 13. februara 1937. godine. Fosterov doprinos razvoju avanturističkog stripa, pre pokretanja “Princa Valijanta”, bila je adaptacija “Tarzana”, isprva u obliku dnevnih, crno-belih novinskih kaiševa, 1928. godine, nakon čega je, u periodu 1931—1937., crtao i nedeljne kolor table. Međutim, suočen sa nadolazećim finansijskim problemima, ali i ograničenjima u izražavanju, kao samostalni umetnik, Foster je svoje zadivljujuće ilustratorsko umeće usmerio ka stvaranju sopstvenog stripa. Taj kreativni napor je doneo svetsku slavu i “Princu Valijantu” i njegovom autoru.  Danas, osamdeset godina kasnije, “Val” je jedan od retkih avanturističkih stripova koji se još uvek redovno objavljuje.

Veliki Hal Foster

Teško je zamisliti koliko je Fosterov “Princ Valijant” uticao na popularnu kulturu tridesetih i četrdesetih. Od trenutka u kome se “Valijant” pojavio, prošlo je još godinu dana do Supermenovog vatrenog krštenja u prvom broju “Akcionih stripova”. Brojni pripadnici prve dve generacije stripskih stvaralaca mnogo toga su naučili od Fostera. Mladi crtači su proučavali Fosterov izraz, ponekad čak kopirajući panele iz njegovih stripova. “Tragovi” Fosterovog rada su prisutni u Betmenovim počecima, te u stripovima Džeka Kirbija, sustvaraoca mnogih filmskih junaka današnjice, poput Kapetana Amerike, Osvetnika, Iks-ljudi i Tora. No, ono najvažnije jeste da je Val predstavljao otelovljenje viteške časti, postavivši etičke norme herojskog ponašanja, kao borac za istinu i pravdu.

Jedan od ranih primera Fosterovog uticaja, ljubaznošću Brajana M. Kejna (prim. prev.)

Poznatih naslova, kao što su “Hobit”, “Mač u kamenu” ili “Letopisi Narnije”, nije bilo u februaru 1937. godine. Kada je objavljen revolucionarni “Heroj sa hiljadu lica” Džozefa Kembela, monomitska herojska potraga “Princa Valijanta” je trajala već dvanaest godina. Za razliku od Kembela, u Valovim avanturama bile su prisutne stamene i samostalne heroine; kao svedočanstvo o uticaju Halove supruge, Helen, na razvoj stripa. Za neupućene, Valijant, skromni princ od Tule, zaljubiće se u Aletu, kraljicu Maglovitih ostrva, koju će kasnije i oženiti. Zahvaljući bračnom paru Foster, Aleta je postala uzor milionima sposobnih žena širom Amerike, tokom Drugog svetskog rata; suprotstavljajući se nasrtljivcima svojom lucidnošću, šarmom i inteligencijom, ali, s vremena na vreme, i bodežom skrivenim uz butinu. Aleta je vedrila i oblačila mnogo pre nego što se rodila makar zamisao o princezi Leji, Ketnis Everdin ili većini Diznijevih princeza.

Fosterov “Princ Valijant” je, premda smešten u doba kralja Artura, bio iznenađujuće savremen. Dok je besneo Drugi svetski rat, Val se borio protiv Huna, što je dovelo do prestanka objavljivanja stripa u nemačkoj štampi. Tokom 1943. godine se sprijateljio sa dečakom čija je noga obogaljena, usled čega nije mogao da se “igra vitezova” sa vršnjacima. Uprkos tome, dečak je ohrabren da usavrši svoju veštinu izrade strela, ne bi li jednom postao “majstor u oružarnici kralja Artura”. Priča je nastala godinu dana nakon epidemije dečje paralize, odnosno šesnaest meseci posle napada na Perl Harbor, i imala je za cilj da podigne moral svih koji nisu mogli da uzmu aktivno učešće u ratu. A nakon rata, po povratku američkih snaga kući, Val i Aleta su otplovili u “Novi svet”, gde su dobili sina, najavljujući posleratni bejbi bum. Kasnije, kako se demografska slika Amerike menjala u pedesetim, multikulturalni parovi u “Princu Valijantu” su se venčavali i dobijali decu, baš kao što je to bio slučaj u popularnoj TV seriji “Volim Lusi”.

Rođenje Arna, Valovog i Aletinog prvog deteta; tabla koju je Foster ručno obojio (prim. prev.)

Fosterovo delo nije tek puka pustolovina, priča o ljubavi ili humoristički strip – jer je prožet svim tim elementima. “Princ Valijant” je grafički roman o životu, u kome se ljudi zaljubljuju, parovi venčavaju, deca rađaju i odrastaju, ali i srca bivaju slomljena; vode ratovi, ali i prijatelji ginu u bici, a Foster je svakom protagonisti, bilo mlađem ili starijem, muškog ili ženskog pola, pa čak i unakaženom ili obogaljenom, pronašao mesto i svrhu u vrlom svetu kojeg je osmislio. I premda se nekome “Princ Valijant” može učiniti starovremenskim, u odnosu na trendove današnjice, možda je zapravo poruka “moć u službi pravde”, koju tako beskompromisno prenosi, ispred svog vremena. Živeo, Vale!

***

Dr Brajan M. Kejn je autor biografije “Hal Foster: Princ ilustratora, otac avanturističkog stripa“, ovenčane nagradom Nezavisni izdavač (IPPY Award), i urednik reprint-edicije “Princ Valijant“, bestselera Njujork tajmsa, u izdavačkoj kući Fantagrafiks.

Andrija Mihajlović je prevodilac, strip-kritičar i esejista.

Anketa

Što vam je najinteresantnije na stripovi.com?

Rezultati

Arhiva

Najnovije

Vijesti

Magazin

Recenzije

  • Green Lantern Rebirth
    Kod: GLT TPB 1
    Ocjena: 92%
    Vrijeme: 22.2.2017. 0:52:00
    Autor: Paka01
    Broj komentara: 0
    Broj pogleda: 119
  • Meteori
    Kod: MM VEC 24
    Ocjena: 73%
    Vrijeme: 20.2.2017. 0:35:00
    Autor: Korg
    Broj komentara: 2
    Broj pogleda: 333
  • Spider-man Maximum carnage
    Kod: SP TPB 5
    Ocjena: 76%
    Vrijeme: 15.2.2017. 19:20:00
    Autor: doom
    Broj komentara: 4
    Broj pogleda: 456
  • The Ultimates I.
    Kod: ULT BG 1-8
    Ocjena: 82%
    Vrijeme: 15.2.2017. 15:08:00
    Autor: doom
    Broj komentara: 2
    Broj pogleda: 310
  • Posljednji samuraj
    Kod: MN LIB 61
    Ocjena: 86%
    Vrijeme: 11.2.2017. 19:28:00
    Autor: igor 12
    Broj komentara: 8
    Broj pogleda: 742

Aukcije

Forum

Najčitanije

Vijesti

Magazin

Recenzije

Aukcije

Forum