Vodič kroz svet stripa #10: Strip i film - Vrana (1)

Brad Barron

Osvrt na jedno od najvažnijih nezavisnih stripskih ostvarenja i istoimeni film...

Poslednjih godina gledamo odlične adaptacije stripskih serijala čije trajanje merimo decenijama, ali i one manjih, zaokruženih celina – one shot priča ili grafičkih romana. Ekranizacije stripova nisu novina, jer filmski studiji koriste stripske predloške još od četrdesetih prošlog veka. Ipak, iz današnje perspektive, retki su preživeli test vremena i dugo smo kvalitetne filmove snimljene po stripovima mogli nabrojati na prste jedne ruke… To su “Supermen” i “Supermen II”, u kojima je glavna rola bila poverena Kristoferu Rivu, zatim remek-delo Džona Milijusa, “Konan Varvarin”, ali je sve leglo na svoje mesto tek sa “Betmenom” i “Povratkom Betmena” Tima Bartona. (Podsetimo se, snimljeni su treći i četvrti delovi filmova o Supermenu i Betmenu, kao i jedan nastavak onog o Konanu, takođe, ali je njihov kvalitet daleko ispod viđenog u prethodnicima. Nakon toga su ekranizacije “resetovane”, ali to je neka druga priča i zadržaćemo se u devedesetim…)

U nastavku ćemo se pozabaviti jednim od retkih filmova čija radnja prilično verno prati radnju stripa, ali istovremeno je kroz taj film priča poznata od ranije predstavljena u novom svetlu – a upravo to je ono što bi i trebalo da (pored zarade) bude glavni razlog za ekranizaciju neke knjige ili stripa/grafičkog romana. Za početak diskusije o odnosu devete i sedme umetnosti ne postoji, verujem, bolji izbor od gotske fantazije “Vrana” (“The Crow”) – kako one Džejmsa O’Bara, tako i one Aleksa Projasa. Strip, stvaran uz prekide maltene devet godina, objavljen je 1989. u četiri nastavka (“Bol”, “Strah”, “Ironija” i “Očajanje”), a film se pojavio 1994. godine.

Bartonovi filmovi o Betmenu, koji prethode “Vrani” – prvi iz 1989., drugi iz 1992. godine – su izuzetno važni, jer je njegov pristup bitno promenio način na koji su do tada snimani slični filmovi – više kemp parodije, nego ozbiljni radovi. Otuda, očit je uticaj Bartonovih grotesknih ostvarenja na “Vranu”, koju mnogi i danas smatraju najboljom filmskom adaptacijom nekog stripa. Glavni junak je maskirani osvetnik, obeležen dubokim i neprolaznim ožiljcima, poput Betmena, ali za razliku od njega nije (super)heroj koga pokreću ideali veći od života, već predstavlja “spoj serijskog ubice i anđela tame”. S tim u vezi, Projas je sa akcionim sekvencama iskoračio na do tada nepoznat teren za stripske adapatacije, čemu je svakako doprinelo nasleđe Brendona Lija, koji je tumačio glavnu ulogu – sina čuvenog Brusa Lija, takođe glumca, ali i majstora borilačkih veština.

Priča (strip) počinje ovako: mladom paru, Eriku i Šeli, staju kola negde van grada. Prilazi im drugi auto, pun članova bande dilera poznatog kao T-Bird… Erik biva pogođen u glavu, dočim ostaje paralizovan, a na njegove oči članovi bande brutalno siluju i ubijaju Šeli., a ubrzo i on umire. Film pruža donekle blaži pogled na ovu priču od O'Barovog sirovog i direktnog prikaza teških scena, a filmski Erik Drejven i Šeli Vebster (njihova prezimena nisu pomenuta u stripu) su stanari zgrade koji pošto-poto moraju biti iseljeni, jer nekome tako odgovara, no, stiže ih ista sudbina kao i njihove stripske inkarnacije. Međutim, nakon godinu dana, jedna vrana vraća Erika u život i pruža mu priliku da se osveti.

”Ljudi su ranije verovali kako, kada neko umre, vrana odnosi njegovu dušu u carstvo mrtvih. No, nekad se dogodi nešto toliko strašno, da velika tuga prati tu dušu, zbog čega ona ne može počivati u miru. I ponekad, ali tek ponekad, vrana može vratiti dušu iz mrtvih, kako bi ona ispravila zlodelo koje joj je naneto.” (Citat iz filma koji izgovara devojčica Sara, prijateljica nastradalih ljubavnika.)

Premda su se Projas i scenaristi, Dejvid Dž. Šau i Džon Širli, u mnogome držali predloška – zaista, čitav niz scena je “preslikan”! – postoje razlike u odnosu na strip. Pre svega, izostavili su pojedine Erikove destruktivne navike, poput sklonosti samopovređivanju i drogiranja. Erik u filmu može da vidi sećanja drugih ljudi i da ih leči, pa je filmski Erik nešto više nadrealan (uslovno, jer govorimo o nekome ko je mrtav, a hoda svetom živih), te manje dekadentan u odnosu na stripskog. Filmski Erik i Šeli trebalo je da se venčaju u Noći veštica, 31. oktobra, a ubijeni su dan ranije, u tzv. Đavoljoj noći, vezanoj za Detroit, u koji je smeštena radnja kako stripa, tako i filma.

"Can't rain all the time."

Naime, u drugoj polovini XX veka, detroitski delinkventi su podmetanjem požara obeležavali ovaj “praznik”, što su scenaristi uneli u film. Ova činjenica neodoljivo priziva u sećanje pesmu grupe Kiss, "Detroit Rock City" iz 1976., na čiju se estetiku O'Bar dobrano oslonio. Članovi ovog benda nastupaju našminkanih lica, a poznati su i po upotrebi pirotehničkih sredstava na bini. Stihovima: "There's a truck ahead, lights starin' at my eyes/Oh, my God, no time to turn/I got to laugh 'cause I know I'm gonna die...", kao da su predvideli nastajanje "Vrane". (Iako je pesma zapravo posvećena fanu Kissa, koji je poginuo u odlasku na njihov koncert, sličnost je neverovatna i pravo je čudo što ova pesma nije postala deo muzike za film.)

Vrana na pustim ulicama Detroita noću...

Pored toga, jedna, za pripovedanje izuzetno bitna karakteristika stripa – zbog koje je strip veoma filmičan – preneta je verno na platno: to je način na koji se Vrana kreće! Džejms O’Bar naveo je kao inspiraciju za Erikov izgled (uz neosporan uticaj popularnih muzičkih grupa, ali više o tome u nastavku ovog teksta!) marionete koje je video u jednom londonskom pozorištu, jer je smatrao da bi slično “turobno lice s docrtanim prisilnim osmehom” bilo dobro rešenje. Lagano, sasvim lagano, gotovo kao igrač baleta, ovaj “sad clown” bez milosti se sveti onima koji prema njemu i njegovoj voljenoj takođe nisu imali milosti...

U stripu je vrhovni vođa bande T-Bird, ali on u fimu služi Top Dolara, detroitskog kingpina; u stripu su uloge obrnute. Film je proširen i za ulogu femme fatale Mike, Top Dolarove polusestre, s kojom je on u incestuoznoj vezi. Top Dolar i Mika kao negativci približavaju filmskog Erika klasičnim superherojima, jer je njegova osveta prvenstveno lične prirode, ali se on na ovaj način ujedno suprotstavlja organizovanom kriminalu i oslobađa grad od njega, pa u filmu tako makar indirektno imamo ono superherojsko “larger than life”. Projas se, pored gotske, oslanja i na estetiku noir filma, što je vidljivo kroz Erikovu usamljenost, često povlačenje u sebe i vreme koje se ne može vratiti. Priča se odvija u distopijskoj verziji Detroita, mračnom i prilično pustom gradu, a atmosfera je negde između “Taksiste” i “Blade Runnera”. Kiša neprekidno pada u filmu, a ubačeni su i drugi gotski elementi, među kojima i za ovaj žanr neizostavni groblje i katedrala, na čijem će se krovu odigrati konačni obračun Vrane i Top Dolara. (Dakle, kao što rekoh, film jednu priču već ispričanu u stripu predstavlja u drugačijem i novom svetlu, mada, ne bi bilo pogrešno ni da napišem: mraku...)

Andrija Mihajlović


#9: Igra bojama – Asterios Polip | #11: Strip i film – Vrana (2)

Anketa

Što vam je najinteresantnije na stripovi.com?

Rezultati

Arhiva

Najnovije

Vijesti

Magazin

Recenzije

  • Nueces Valley
    Kod: TX MX 21
    Ocjena: 85%
    Vrijeme: 24.6.2019. 15:18:00
    Autor: igor 12
    Broj komentara: 5
    Broj pogleda: 245
  • Yukonski kozaci
    Kod: ZG MX 34
    Ocjena: 59%
    Vrijeme: 24.6.2019. 15:00:00
    Autor: igor 12
    Broj komentara: 2
    Broj pogleda: 158
  • The Wrong Earth
    Kod: TWE AHOY 1/6
    Ocjena: 76%
    Vrijeme: 22.6.2019. 18:41:00
    Autor: Paka01
    Broj komentara: 0
    Broj pogleda: 259
  • Dadilja
    Kod: DD SD 38
    Ocjena: 42%
    Vrijeme: 19.6.2019. 0:56:00
    Autor: Sarghan
    Broj komentara: 6
    Broj pogleda: 593
  • Obračun u Crnoj Dolini
    Kod: KT LMS 186/187
    Ocjena: 74%
    Vrijeme: 18.6.2019. 22:55:00
    Autor: Spock
    Broj komentara: 1
    Broj pogleda: 461

Aukcije

Forum

Najčitanije

Vijesti

Magazin

Recenzije

  • Ledene zemlje
    Kod: ZG MX 33
    Ocjena: 73%
    Vrijeme: 3.5.2019. 1:04:00
    Autor: igor 12
    Broj komentara: 12
    Broj pogleda: 1839
  • Prljava afera
    Kod: MN LIB 8
    Ocjena: 56%
    Vrijeme: 11.4.2019. 1:08:00
    Autor: Spock
    Broj komentara: 12
    Broj pogleda: 1591
  • Spirale multiverzuma
    Kod: NN LIB 64b
    Ocjena: 60%
    Vrijeme: 14.5.2019. 0:36:00
    Autor: Jerry Krause
    Broj komentara: 1
    Broj pogleda: 1515
  • Krvna zakletva
    Kod: MN LIB 63
    Ocjena: 83%
    Vrijeme: 23.4.2019. 0:39:00
    Autor: igor 12
    Broj komentara: 9
    Broj pogleda: 1409
  • Monstrum iz Philadelphie
    Kod: ZG VC 137/138
    Ocjena: 82%
    Vrijeme: 14.5.2019. 18:13:00
    Autor: igor 12
    Broj komentara: 7
    Broj pogleda: 1265

Aukcije

Forum