Vodič kroz svet stripa #6: Dva lica (auto)puteva

Superman

Sjajna stvar, kada sednete u kola i ukljucite se na autoput, je ta što se možete neometano kretati; nema gužve (barem bi tako trebalo da bude), ogranicenja je mnogo manje nego li za gradsku vožnju (dozvoljena brzina, pre svega), a najlepše je to što cete negde svakako stici, ali... Makar nakratko ne mora biti važno gde. (I pravicemo se kako živimo negde gde postoji nepregledna mreža autoputeva...)

Road movies predstavljaju jedan od najzanimljivijih filmskih fenomena. Onda kada poželimo instant eskapadu, tu su da, makar nakratko, makar u mislima – odlutamo... Takvi filmovi često su i žanrovska lutanja, takođe; bila to čistokrvna akcija na točkovima, poput “Konvoja” Sema Pekinpoa, hladna osveta nekadašnjeg policajca na bajkerima krcatim drumovima Australije budućnosti u “Pobesnelom Maksu” Džordža Milera, bacanje životu – ali i njegovoj suprotnosti – u zagrljaj, u “Telmi i Luiz” Ridlija Skota ili možda coming of age priča o životu Ernesta “Čea” Gevare pre revolucije, u “Dnevnicima motocikliste” Valtera Salesa (prema istoimenim memoarima Gevarinim), putevi i gužva na njima, kao metafore života, ključan su aspekt ovih filmova.

U književnosti je odličan primer puteva-pozornica Keruakovo monumentalno delo “Na putu”, u kome mlađani Džek Keruak i njegov gotovo nerazdvojni kamerado, Nil Kesidi, predvodnici čuvene posleratne bit generacije, nekoliko puta prelaze Sjedinjene Američke Države, završivši konačno u Meksiku. Keruakovo moćno i neponovljivo (prava reč: nenadjebivo) pripovedanje, ta potpuno autentična umetnost korišćenja jezika, svoju snagu i magiju crpi upravo iz beskrajnih američkih puteva, kao i onoga što i onih koje je sreo na njima i pored njih.

Iza puteva se u umetničkom izražavanju kriju brojni motivi; sloboda, prolaznost, sukob generacija, ali to kao da svoj pun smisao (ili ono što danas pod time podrazumevamo) dobija tokom XX veka, posebno u njegovoj drugoj polovini, kada putevi – a sve više autoputevi – postaju tema i u muzici, od “Route 66” Čaka Berija i “Hit The Road, Jack” Reja Čarlsa, preko Beatlesa i “Two Of Us” ili Eaglesa i “Take It Easy”, do Whitesnakeove “Here I Go Again” ili sjajne Metallicine obrade “Turn The Page” Boba Sigera... (A pomenimo još Sklonište i njihove “Paklene vozače”, te Divlje jagode i “Motore”.)

Međutim, kada govorimo o zastupljenosti (auto)puteva kao centralne teme u devetoj umetnosti, ne možemo reći ništa ni približno slično navedenom iznad... Naime, jedan od prvih road stripova objavljen je tek 1995. godine i delo je francuskog autora Barua, a zanimljivo je da nastaje kao prva evropska manga, naručen za japansko tržište, s ciljem da se tamošnja publika upozna sa evropskim autorima; reč je o “Autoputu Sunca”, koji deli ime sa autoputem što spaja Lion i Pariz s francuskim primorjem. Najpre se pojavilo hrvatsko izdanje, albumsko, (“Autocesta Sunca”, Fibra, 2008.), a potom i srpsko, u originalnom manga formatu (“Autoput Sunca”, Besna kobila, 2010.).

Pratimo avanture dvojice mladića, Karima i Aleksandra... Karim je buntovnik, švalerčina, vodi život na ivici zakona i o njemu kruže svakakve priče, a naspram njega je povučeni, nenametljivi Aleksandar, koji bi voleo da bude kao Karim. No, Karim biva uhvaćen u krevetu sa ženom uticajnog desničarskog aktiviste, i prinuđen je da beži, u čemu mu Aleksandar pomaže, te ukradenim kolima uskoro stižu na autoput-pozornicu na kojoj se odvija radnja ovog stripa... Ono što još spaja dvojicu mladića jeste činjenica da su sinovi imigranata, pa Baru u pozadini ove avanture provlači i brojne društvene okolnosti i probleme tipične za moderno francusko društvo, a posebno radničku klasu (nešto slično imamo i u “Svagdanjoj borbi” Manija Larsenea, pomenutoj u jednoj od prethodnih kolumni).

Uz, za road filmove nezaobilazne restorane-krajputaše, policiju, devojke željne avanture i nitkove višeg i nižeg “ranga”, “Autoput Sunca” primarno ostaje priča o odrastanju i mladalačkoj težnji slobodi i nesputanosti. Međutim, 2011. godine objavljen je naslov u kome takođe figuriše autoput, ali ga autor interpretira na jedan posve drugačiji način, a to je “Freeway”, delo ne preterano poznatog, ali svejedno sjajnog američkog autora, Marka Kalesnika. (Zapao mi je za oko sasvim slučajno, zbog sličnosti prezimena autora sa imenom benda Calexico!) Kalesniko je crtačku karijeru započeo radeći na Diznijevim crtaćima “Mala sirena”, “Kralj lavova”, “Mulan” i “Atlantida”, da bi se, početkom devedesetih, oprobao i u devetoj umetnosti. Delimično autobiografskim stripom “Aleks” iz '94. godine (kasnije objavljen i kao grafički roman), postigao je prvi zapaženi uspeh.

“Aleks” je portret doskorašnjeg animatora, koji je radio za veliki studio, Aleksa Kalijenke, a koji se nakon petnaest godina provedenih u Los Anđelesu vraća u rodni gradić i predstavljen je kao čovek sa glavom psa. Depresivan je, jer se njegov život nije odvijao u smeru u kome je on želeo i, potpuno demoralisan, utehu i privremeno rešenje pronalazi u alkoholu. Usledio je “Why did Pete Duel killed himself?”, u kome pratimo mlađanog Aleksa u osnovnoj školi, a koji obeležava rečenica: "Sigurno je sve bolje kada odrasteš!”... Da bi autor u “Freewayu” još jednom vratio čitaoce u Aleksovu prošlost, u vreme kada je radio u Los Anđelesu, i – ovde se vraćamo autoputevima...

Aleks je u kolima i zaglavljen je u saobraćajnoj gužvi. Krećući se okružen nepreglednim kolonama automobila, njegove misli lutaju kroz prošlost i sadašnjost, koje se stapaju negde na granici između mašte i stvarnosti. Naime, u mislima se vraća u dane kada je mnogo šta bilo drugačije – od posla do njegovog života... Razmišlja o četrdesetim godinama XX veka i nekom mogućem sebi u tom vremenu, o tome kako je nekada izgledalo baviti se animatorskim poslom, jer se to – baš kao i brojna druga zanimanja, umetnička, pogotovo – u današnje vreme pretvorilo u izrabljivanje i kolotečinu u kojoj je najmanje važna kreativnost. Paralelno, Aleks razmišlja i o prošlim događajima koji su stvarno obeležili njegov život, tokom sedamdesetih, a taj život i jeste svojevrsna "saobraćajna gužva”; kako se ponekad čini – bezizlazna, baš kao krcate saobraćajne trake kojima se Aleks kreće u “Freewayu” tokom jednog jedinog dana.

Dakle, Kalesniko nas, zajedno sa Aleksom, vodi na putovanje kroz vreme, jer se događaji odvijaju u dva perioda u prošlosti, pored glavnog, smeštenog u sadašnjost. No, za razliku od “Autoputa Sunca”, gde autoput simboliše život koji valja, što se kaže, živeti punim plućima, u “Freewayu” imamo jednu sasvim drugu krajnost, jer zakrčeni autoput – mesto gde bi saobraćaj trebalo da se odvija slobodno i bez smetnji – zapravo predstavlja metaforu za život pun neostvarenih snova i razbijenih iluzija. (Ova dva primera idu u prilog tome da pred autorima stripova stoji jedna u devetoj umetnosti još uvek neiskorišćena tema-pozornica, a istovremeno ilustruju kako i koliko se scenarističke ideje – onako kao životi svih nas – uprkos nečemu zajedničkom, mogu kretati u sasvim različitim smerovima; strip kao ogledalo stvarnosti, o čemu je bilo reči u prethodnoj kolumni.)

Andrija Mihajlović


#5: Madonine stripoeme | #7: Fenomenologija stripa - Dylan Dog

Najnovije

Vijesti

    Magazin

    Recenzije

    • Ice Cream Man
      Kod: ICM IMG 1/5
      Ocjena: 80%
      Vrijeme: 12.7.2020. 19:37:00
      Autor: Paka01
      Broj komentara: 0
      Broj pogleda: 187
    • Proteus
      Kod: TX ZS 33/984/985
      Ocjena: 76%
      Vrijeme: 10.7.2020. 15:34:00
      Autor: igor 12
      Broj komentara: 6
      Broj pogleda: 729
    • Njihalo strave
      Kod: VB PO 1
      Ocjena: 70%
      Vrijeme: 7.7.2020. 15:05:00
      Autor: Kila Banana
      Broj komentara: 8
      Broj pogleda: 824
    • Božji sud
      Kod: KP SA 7c
      Ocjena: 82%
      Vrijeme: 6.7.2020. 9:20:00
      Autor: Spock
      Broj komentara: 8
      Broj pogleda: 556
    • Put za raj
      Kod: ZG VCSP 32
      Ocjena: 50%
      Vrijeme: 3.7.2020. 23:14:00
      Autor: Djole
      Broj komentara: 4
      Broj pogleda: 1926

    Aukcije

    Forum

    Najčitanije

    Vijesti

      Magazin

      Recenzije

      • Izgubljeni svijet
        Kod: ZG VEC 107/109
        Ocjena: 95%
        Vrijeme: 14.4.2020. 23:55:00
        Autor: igor 12
        Broj komentara: 17
        Broj pogleda: 2575
      • Poslije apokalipse
        Kod: NN LIB 55
        Ocjena: 100%
        Vrijeme: 23.5.2020. 17:54:00
        Autor: Jerry Krause
        Broj komentara: 1
        Broj pogleda: 2444
      • Put za raj
        Kod: ZG VCSP 32
        Ocjena: 50%
        Vrijeme: 3.7.2020. 23:14:00
        Autor: Djole
        Broj komentara: 4
        Broj pogleda: 1926
      • Svijet Nancy Porter
        Kod: NN ALM 7a
        Ocjena: 61%
        Vrijeme: 21.4.2020. 18:47:00
        Autor: Jerry Krause
        Broj komentara: 1
        Broj pogleda: 1571
      • Hellgate u plamenu
        Kod: ZG LU 275/276
        Ocjena: 87%
        Vrijeme: 23.6.2020. 1:11:00
        Autor: igor 12
        Broj komentara: 13
        Broj pogleda: 1337

      Aukcije

      Forum